Uluslararası Sağlık Turizmi Nedir? Neleri Kapsar?

Turizm; gezme, eğlenme, tanıma vb. gibi nedenlerden dolayı yapılan bir aktivitedir. Turizm son yıllarda ekonomik ve sosyal açıdan giderek önemli hale gelmiş ve hızla gelişen bir sektör konumuna gelmiştir. Dünyada turizm sektörünün gelişmesiyle birlikte insanların seyahat etme sebepleri de değişmiştir. Bununla beraber alternatif turizm türleri meydana gelmiştir. Bunlardan biri de sağlık turizmidir olarak algılanan turizm. Günümüzde turistler, turizm kapsamında seyahat etme ve geçici konaklama ihtiyaçlarının yanı sıra sağlık problemlerine yönelik kaliteli çözümler aramaya da başlamışlardır. Seyahat edip geçici konaklayarak tedavi olmayı hedefleyen turistlerin bu hareketleri sağlık turizmi kavramını ortaya çıkarmıştır. Sağlık nedeniyle seyahatler yeni bir hareket değildir ve uzun zaman öncesinden beri kaplıcalara ve kıyı bölgelerine gelen turistler için itici güç olmuştu.

Sağlık Turizmi ile Turizm Arasındaki Ortak ve Ayırıcı Özellikler Nelerdir?

Turizm ile sağlık turizminin birçok ortak noktası ve ayırıcı özellikleri vardır. Bunun sebebi ise sağlık turizminin genel turizm kavramının bir alt dalı olmasıdır. genel turizm ile sağlık turizminin ortak özellikleri şunlardır

Genel turist ile sağlık turistinin seyahat, rehberlik, konaklama gibi süreçleri benzer şekilde işlemektedir.

Her genel turist potansiyel bir sağlık turisti olabilmektedir.

Sağlık turisti veya genel turist her iki kolun da müşterisi olabilmektedir.

Turistin güvenliği konusu ortak bir paydaştır.

Toplumsal bir olgudur.

Yatırım ve istihdam kaynağı oluştururlar.

Pazarlama mekanizmasının piyasası vardır.

Her iki kolun da ortak noktası insandır. Birbiri ile bağlantılı birçok sektörü oluştururlar.

Ekonomik getiri ve müşteri hasta memnuniyeti ortak amaçtır

Genel turizm ile sağlık turizminin ayırıcı özellikleri ise şunlardır

Sağlık turizminin temel odağı insan sağlığıdır.

Sağlık turizmi, medikal turizm olarak da anılmaktadır. Fakat medikal turizm, sağlık turizminin alt dalıdır.

Sektörler bazında kendine has özellikleri vardır.

Karma ve kompleks bir yapıdadır.

Memnuniyeti sağlamak kolay değildir. Daha fazla dikkat, gayret ve emek gerekmektedir.

Plan ve program kusursuz işlemelidir.

Sağlık turizmi genel turizmden daha fazla ekonomik getiri sağlamaktadır. Daha fazla döviz girdisi sağlamaktadır.

Değişen hareket alanına sahiptir. Bunun sebebi, sağlık turistinin hareket yönü maliyetler, kalite ile bekleme süreleri belirlemektedir.

Tedaviye yönelik tıbbi malzemenin teknolojinin bulunması gereklidir

İnsanların sağlığa yönelik harcamalarındaki artış, yaşlanan nüfus, yüksek maliyetler, sağlık sistemindeki sorunlar, bekleme sürelerinin uzunluğu, sosyal güvenlik sisteminde yaşanan sıkıntılar, gelişmiş ülkelerde geriatrik (65 yaş üstü) nüfusun hızla artması ve konforlu seyahat teknolojilerinin gelişmesi gibi sebepler sağlık turizminin gelişmesine ve küresel olarak büyümesine neden olmaktadır

Sağlık turizmi genel kabul edilen görüşe göre dört başlığa ayrılmaktadır. Medikal turizm, termal turizm, Selus Per Aqua (SPA) – Welness turizmi ve ileri yaş turizmi 3. Yaş /engelli turizmi olarak gruplandırılmaktadır. Medikal turizm, bir sağlık tesisinde kişinin sağlığının iyileştirilmesi amacıyla tıbbi bakım ve tedavilerin tümünü kapsar. Medikal turizm ile sağlık turizmi birbiriyle karıştırılsa da farklı öneme sahip iki kavramdır. Sağlık turizmi, kişinin zihin ve beden sağlığını korumak, geliştirmek veya yenilemek amacıyla yaşadığı ülkenin dışına çıkmasıdır. Medikal turizm ise tıbbi müdahale amaçlı yapılan sağlık iyileştirilmesidir.

Medikal (Tıbbi/Tıp) Turizm

Sağlık turizminin bir alt dalı olan medikal turizm, tıp ve turizmin birleşmesi ile dünyada büyüyen, yeni sayılabilecek bir turizm türüdür. Medikal turizm, insanların tıbbi, diş, kozmetik ve cerrahi bakım almak için farklı destinasyonlara seyahat ederken turistik faaliyette bulunması olarak tanımlamaktadır. İnsanların farklı destinasyonları tercih etmesindeki temel sebep, sağlık hizmetlerine daha kolay erişim, yüksek kalite ve düşük fiyat politikası yürütmesidir. Temel amaç her ne kadar tıbbi tedavi almak olsa da bunun yanında rekreasyon ve rahatlama etkinliklerini de içermektedir. Genel sağlık sorunları ön planda olduğundan dolayı diğer turizm dallarından farklıdır.

Termal (Kaplıca) Turizm

Termal turizm, sağlık turizminin eski çağlardan beri kullanıldığının en önemli kanıtıdır. Termal turizmin birçok farklı çeşidi vardır. Termomineral su banyosu, içme, inhalasyon (hastaya solunum yolu) çamur banyosu gibi yöntemlerle; iklim kürü, fizik tedavi, rehabilitasyon, egzersiz, psikoterapi, diyet gibi destek tedavi yöntemleri kür tedavi altında uygulanmaktadır. , Bu yöntemler, kür tedavi uygulamaları, termal suların rekreasyon amaçlı kullanımı ile meydana gelen turizm çeşidine termal turizm denmektedir Termal turizm, kaplıca gibi jeotermal tesislerden yararlanmak amacıyla yapılan turizm hareketidir.

SPA-Wellness Turizmi

Wellness turizmi, sağlık turizminde modern yenilikleri takip ederken ortaya çıkan bir terimdir. Wellness, beden ve zihin arasındaki sağlık ve esenliğe yönelen bir turizm çeşididir. Wellness turizminin temelinde öz sorumluluk, fiziksel aktivite, kozmetik bakım, sağlıklı beslenme, rahatlama, meditasyon, zihinsel aktivite, eğitim ve sosyal ilişkiler ile beden, zihin ve ruh dengesi olarak düşünülmektedir. Wellness turizmi, literatürde sağlık turizminin bir alt dalı olarak ele alınmaktadır. Ruh, beden ve zihnin dengesini sağlayarak yapılan SPA-Wellness hizmetleri günümüzde oldukça popülerdir.

İleri Yaş (3.yaş turizmi/geriatri turizmi) ve Engelli Bakım Turizmi

Günümüzde hem teknolojide hem ekonomik anlamda gelişmelerin yaşanması ile sağlıkta ve sosyal yaşamda iyileşmeler yaşanmıştır. Bununla beraber de insanların yaşam süreleri uzamıştır. Uzayan yaşam süreleri beraberinde çoğalan dünya nüfusunu getirmiştir İleri yaş turizmi, 65 yaş üstü, bir veya birden fazla kronik rahatsızlığı olan, bakıma ihtiyacı olan hastaların gerekli koşulları sağlayarak uzman kişiler tarafından bakımlarını, tedavilerini, rehabilitasyonlarını sağlamak amacıyla yaşadıkları ülke dışındaki klinikleri, geriatri tedavi merkezlerini, bakım evlerini kapsamaktadır .İleri yaş turizmi, turizm destinasyonu içinde yer almayan bölgelerde alternatif bir turizm destinasyonu olarak ortaya çıkmıştır Engelli turizm, engelli insanların bu engellerini ortadan kaldırmaya yönelik, topluma kazandırılmasına yönelik koruyucu, iyileştirici sağlık hizmeti sunulan turizm türüdür.

Globalde Sağlık Turizmi piyasasında Türkiye’nin yeri Nedir?

Sağlık turizmi piyasası hareketli ve değişkendir. Ekonomik iklim, döviz kurları, politik ve siyasi istikrar, seyahat kısıtlamaları, reklam uygulamaları, yenilikçi ve öncü tedavi biçimleri gibi bir dizi faktör sağlık turizmini etkilemektedir. Sağlık turizmi endüstrisi, otel, ulaşım, iletişim, pazarlama gibi birçok sektörlerle bütünleşik halde olduğundan bu sektörlerdeki değişiklikler sağlık turizmi sektörünü de etkilemektedir.

Sağlık turizmi dünyanın birçok bölgesinde yaygınlaşmıştır. En çok sağlık turisti gönderen ülkeler Kuzey Amerika ve Batı Avrupa’dandır. Dünya genelinde sağlık turisti çeken ülkeler Latin Amerika, Doğu Avrupa, Afrika ve Asya dahil tüm kıtalarda yer almaktadır. Sağlık turizminde en çok ilgi çeken ülkelerin başında ise ABD, Hindistan, Küba, Almanya, Türkiye, Meksika, Tayland, Singapur, Güney Kore, Belçika, Macaristan, Malezya gelmektedir Örneğin, Birleşik Krallık’taki Harley Caddesi ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Mayo ve Cleveland Klinikleri uluslararası sağlık hizmeti alanında sağlık turisti çekmektedir. Öte yandan, Tayland, Hindistan veya Doğu Avrupa’nın bazı bölgelerinde daha düşük maliyetli tedavilerin ortaya çıkması, gelişmiş ülkelerden düşük maliyetli tedavi arayan bireyleri cezbetmektedir.

Sağlık hizmeti almak için yurtdışına seyahat etmeye iten nedenler ülkeden ülkeye farklılık göstermektedir. Örneğin, Somali, Sudan, Afganistan, Pakistan, Libya, Irak gibi ülkelerde sağlık hizmeti ve personel yetersizliği, ABD’de sağlık hizmetlerinin pahalı olması, Avrupa ülkelerinde sağlık hizmetlerinin pahalı olması ve uzun bekleme süreleri gibi nedenlerle bu ülkelerin başka ülkelere sağlık turisti gönderdikleri görülmektedir.

Diaspora sağlık turizmi, hastaların kökeni olduğu ülkelere tedavi amacıyla gitmelerini ifade etmektedir. Örneğin, Almanya’da yaşayan ikinci ve üçüncü kuşak Türklerin tedavi amacıyla Türkiye’ye, İngiltere’de yaşayan Hindistan kökenli vatandaşların Hindistan’a, ABD de yaşayan Meksikalıların sağlık amacıyla Meksika’ya gitmesi diaspora sağlık turizmine örnektir. Diaspora turizmi sağlık turizminde önemli bir yer tutmaktadır.

Türkiye Dünya da sağlık turizminde ilk 5 de yer alıyor. 145 Ülkeden hasta geliyor. Uluslararası hasta hareketliliğinde öne çıkan bir destinasyon haline gelmiştir. Özellikle estetik cerrahi, saç ekimi, diş hekimliği, organ nakli ve tüp bebek tedavisi onkolojik tedaviler göz ameliyatları obezite cerrahisi gibi alanlarda; rekabetçi fiyatlar, nitelikli sağlık profesyonelleri ve güçlü teknolojik altyapısı ile küresel pazarda önemli bir yer edinmiştir. Turistlerin kişi başı harcama miktarı ortalama 1000 dolar iken sağlık turistinde 2 katına çıkıyor bu rakam. Önümüzdeki zamanlarda bu rakamın 4000 dolara çıkması öngörülüyor. Türkiye’de sağlık turizmi gelirinin 20 milyar dolara kadar çıkabileceği planlanıyor

2024 yılında 62 milyon kişi yurtdışından ülkemize ziyarete geldi.60 milyar kazanım geldi sağlık turizminde 3 milyar kazancı ile 1,5 milyon kişi sağlık turisti olarak geldi. Bunun 400 bini Ankara’yı seçti.

Sağlık Turizminde Türkiye’nin Avantajlar Dezavantajları Nelerdir?

THY gibi çok fazla uçuş noktasına sahip bir havayolunun olması,

JCI akreditasyonu olan sağlık kuruluşu sıralamasında ikinci olması,

Sağlık kapsamın birçok termal kaynağa sahip olması ve kullanılabilir termal kaynak bakımından Avrupa’da ikinci sırada yer alması,

Sağlık turizmi bakımından gelişmiş diğer ülkelere kıyasla daha uygun fiyatlı olması,

Eğitimli personelinin fazla olması,

İklim çeşitliliği ve turistik faaliyet bakımından zengin olması

Türkiye’nin sağlık turizmi bakımından güçlü kılıyor.

Türkiye’nin geliştirmesi gereken yönleri ise

Fiyatlandırmada standardizasyonun olmaması,

Merdiven altı kuruluşların hizmet vermesinin denetlenmesi ve engellenmesi,

Sağlık turizminde yetersiz ve yanlış tanıtım çalışmaları,

Lojistik hizmetlerindeki yetersizlik ve koordinasyon eksikliği,

Bazı ülkelerin Türkiye hakkında olumsuz görüşleri,

Yurt dışı sigorta şirketleriyle yetersiz iletişim ve karışık mevzuat yer almaktadır.

Türkiye’nin fırsatları arasında gelişmiş ülkelerdeki uzun bekleme süreleri, yine bu ülkelerdeki artan yaş ortalaması, Türk kökenli kişilerin kendi kültürlerine yakın ülkelerden hizmet almayı tercih etmesi ve rekabet ettiği Güneydoğu Asya ülkelerindeki hijyen eksikliği sayılabilir.

Sağlık turizminin gelişmesinde en büyük engeller sigorta poliçelerinden doğan hakların sınır ötesine taşınamaması, sağlık hizmet kalitesi sorunu, sağlık profesyonellerinin eğitim durumu, hasta kayıtlarının elektronik ortamda gerektiği gibi tutulmaması, malpraktis yasalarının ülkeler arası uygulama zorunluğudur. İlave diğer zorluklar ise vize problemleri, kültürel farklılıklar, iletişim dili sorunları, tedavi sonrası komplikasyonların yönetimi gibi başlıklardır. Sağlık turizminin bir ülkede ekonomik katma değer üretecek bir sektör haline gelebilmesi için bu engellerin kaldırılması yolunda çalışmalar yapılmalıdır.