İran Nükleer Silaha Sahip Olursa?

İran’ın nükleer silaha sahip olması Ortadoğu’daki dengeleri değiştirmekle kalmayabilir, bölge ülkelerinin İran’a karşı izlediği politikayı da değiştirebilir. Asıl soru İran’ın bu silahı kullanıp kullanmayacağı değil, diğer ülkelerin onun karşısında nasıl davranacağıdır.

İran, Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen’de yıllar içinde önemli bir siyasi ve askerî etki kazandı. ABD’nin bölgedeki müdahaleleri, bazı ülkelerden çekilmesi ve ortaya çıkan güç boşlukları da bu süreci etkiledi. Ancak bu durum Washington’un İran’ın güçlenmesini baştan beri planladığını kanıtlamaz.

Şimdi İran’ın nükleer silaha sahip olduğunu düşünelim. Körfez ülkeleri, kendilerini koruyacağına inandıkları ABD’nin İran’ı durduramadığını düşünürse Tahran’la daha iyi ilişkiler kurmaya ve bazı konularda taviz vermeye yönelebilir.

Böyle bir durumda İran tek bir nükleer silah kullanmadan da siyasi kazanç elde edebilir. Çünkü bazen bir ülkenin gücü silahını kullanmasından değil, karşı tarafın ondan çekinmesinden kaynaklanır.

Bu gelişme ABD için de bir çelişki yaratabilir. Washington İran’ı sınırlamak isterken bölgedeki müttefiklerinin güvenini kaybedebilir. Ancak Körfez ülkelerinin İran’la anlaşması ABD’nin bölgeden tamamen çıkarılması anlamına da gelmez. Ülkeler aynı anda hem Washington’la güvenlik ilişkilerini koruyabilir hem de Tahran’la çatışmayı azaltmaya çalışabilir.

Türkiye ise bu yeni dengede zor bir seçimle karşılaşabilir. Ankara, İran’ın bölgesel etkisinin artmasını istemeyebilir ancak nükleer silaha sahip bir İran’la doğrudan çatışmanın maliyetini de hesaba katmak zorunda kalır. Bu nedenle Türkiye, NATO ile ilişkilerini sürdürürken İran’la diplomatik kanalları açık tutmaya çalışabilir.

Asıl risk İran’ın nükleer silahı kullanması değil, bu silahın diğer ülkeleri İran’ın taleplerini kabul etmeye yöneltmesidir. Eğer bölge ülkeleri ABD’ye olan güvenlerini kaybeder ve kendi aralarında ortak bir güvenlik politikası oluşturamazsa İran askerî bir zafer kazanmadan da bölgedeki etkisini artırabilir.

Bu durumda Ortadoğu’nun geleceğini belirleyecek soru şudur:

İran gerçekten bölgenin en güçlü ülkesi mi olacak, yoksa diğer ülkeler onun karşısında ortak hareket edemediği için mi daha güçlü hâle gelecek?