14 Şubat’a Özel Sevginin Ekolojisi

Bir Biyoloğun Seyir Defteri

Biyolojide yaşam, yalnızca “var olmak” değildir; bir başkasına nasıl tutunduğundur.
Canlılar arasındaki ilişki biçimi, çoğu zaman o yaşamın adını belirler. Bu ilişkilerin en çarpıcı başlığı ise simbiyoz yaşamdır.

Simbiyoz; iki farklı canlının uzun süreli ve yakın ilişki içinde yaşamasıdır. Ancak her simbiyoz aynı değildir. Kimi ilişki karşılıklı kazançtır, kimi tek taraflı fayda, kimi ise görünmez bir bedel içerir.

İnsan da öyle değil mi?

Yaşam, tek başına bir başarı hikâyesi değildir.
Yaşam, birlikte var olabilme becerisidir.

Belki de doğanın bize fısıldadığı en temel gerçek şudur:
Tutunmak zayıflık değil, ekolojik bir bilgeliktir.

Tutunma biçimimiz bizi ya var eder ya da tüketir.
Var eden ilişkiler emek ister, özveri ister, zaman ister, değer ister. Sevgi yalnızca bir duygu değil; sürdürülebilir bir yaşam modelidir.

Doğada bu ortak yaşam biçimlerinin tanımlarını bir dipnot gibi hatırlayalım:

Parazitizm: Birinin kazancı, diğerinin kaybıdır.
Yine de doğada parazitler bile ekosistemin parçasıdır; onları yok sayamayız. Her ilişki bize dengeyi öğretir.

Kommensalizm: Biri faydalanır, diğeri etkilenmez.
Ağaç gövdesinde yaşayan epifitik orkide böyledir. Yaşam bazen yalnızca bir omuzda taşınmaktır. Ancak dikkat etmeli; omza yük olmak değil, destek olmak yolunu seçmeliyiz.

Mutualizm: İki tarafın da kazandığı ortaklıktır.
En zarif örneklerden biri arı ile çiçek arasındaki bağdır. Arı nektar alır, çiçek çoğalır. İkisi de var olur. Doğanın en sade ama en güçlü sevgi modeli budur.

Belki 14 Şubat’ta romantik sözcüklerden önce şunu düşünmeliyiz:
İlişkimiz hangi simbiyoz türüne benziyor?

Dileğim; insanların mutualizm tarzı yaşam modellemelerini çoğaltması…
Sevginin, iki tarafı da büyüten bir ekolojik dengeye dönüşmesi…

Yüreğinde sevgi tomurcukları taşıyan, bu güzel dünyayı var eden tüm insanların sevgi dolu günü kutlu olsun.

Birsel Gonca